CÜMLE ÇEŞİTLERİ-YAPISINA GÖRE CÜMLE ÇEŞİTLERİ


CÜMLE ÇEŞİTLERİ-YAPISINA GÖRE CÜMLE ÇEŞİTLERİ


Birden çok cümlenin virgül ya da noktalı virgül ile bağlanması sonucu oluşur.

Arka arkaya sıralanmış cümlelerdir.



Örn:

Sakla samanı, gelir zamanı.

Terazi var, tartı var, her şeyin bir vakti var.



YAPILARINA GÖRE CÜMLELER KONU ÖZETİ

Cümleler yapılarına göre 3 gurupta ayrılır.

 A)Basit cümle

 B)Birleşik cümle

 C)Sıralı cümle



A)BASİT CÜMLE:
Tek yüklemi bulunan tek yargı bildiren cümlelerdir. Bu tür cümlelerin içinde fiilimsi bulunmaz ve tek yüklem vardır.


*Çalıkuşu, Damga, Acımak, Bir Kadın Düşmanı, Dudaktan, Kalbe romanları R.N. Güntekin' e aittir.



*Seninle bir daha görüşmeyeceğim.



*Halit Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünün edebiyatının en büyük romancısıdır.



*İkinci Yeni sanatçıları şiiri soyutlaştırmışlardır.





B) BİRLEŞİK CÜMLE:



Birleşik cümleleri dört gurupta incelenir.



1)Girişik Birleşik Cümle:



İçinde fiilimsi (isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil)bulunan cümlelere denir.Fiilimsinin yer aldığı bölüme yan cümle asıl yüklemin bulunduğu bölüme de temel cümle denir. Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa o kadar yan cümle var demektir.



*Beni soranı, gördün mü? (Yan cümlecik Temel cümlenin b.li nesnesidir.)



*çalışan kazanır. (Yan cümlecik temel cümlenin öznesidir.)



*Seni görünce mutlu oluyorum. (Y.C.T.C nin Z.T dir.



*Seni seven insanları sen de sev.(Y.C.T.C nin B.li Nesnesidir.)



*Beni dinleyin herkese teşekkür etmek istiyorum

  

2)İç İçe Birleşik Cümle (Kaynaşık Cümle):



Bir cümle başka bir cümlenin içinde yer alır ve onun bir öğesi olursa buna iç içe birleşik cümle denir.İç cümle temel cümlenin nesnesi olur.



*Ben gidiyorum. dedi.



*Ben büyüdüm, diyorsun.


*Adam: beni burada bekleyin. dedi.


3)Şartlı Birleşik Cümle:



Yan cümleciği – se,mi ile kurulan ve temel cümlenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini koşula (şarta) bağlayan cümledir.



*Görürsem söylerim.



*Çalışmadın mı başarılı olamasın.



*Sen gelirsen ben de gelirim.



4) Ki'li Birleşik Cümle:



Ki bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelere denir.



* Benimle konuş ki seni anlayayım.



* Dürüst ol ki insanlar sana güvensin.



* Düzenli çalış ki kazanasın.



* Şiir o kadar güzel okudu ki şaşırdım kaldım.



C) SIRALI CÜMLE:



İçinde birden çok tamamlanmış yargı bulunan cümlelere denir.Sıralı Cümleler 2 gurupta incelenir.



1)Bağımlı Sıralı Cümle



Öğrenilen en az biri ortak olan sıralı cümlelerdir.



* Yaşlı kadın buraya kadar geldi sizi sordu (özne ortak)



*Beni aramış (bilgi yelpazesi.net) ama bulamamış (özne ve nesne ortak)



*Türkiye de bu kitabı bastırmış satmıştı. (özne DT, N ortak)



*Onu bana beni ona şikayet eder. (yüklem ortak)



*Yazın Antalya ya gider orada gezerdik (özne ve zarf tümleci ortak )



2)Bağımsız Sıralı Cümle :



Öğelerinden hiçbiri ortak olmayan cümlelerdir.



*Evden sessizce çıktık sokakta lambalar yanmıyordu



*Yağmur durmuştu yollar çamurdan görünmüyordu



* O geziyordu ben çalışıyordum



*Deneme başka şeydir felsefe başka şeydir.



Not: Bazı kaynaklar ama, fakat, çünkü vb. bağlaçlarla birbirine bağlayan cümleleri bağlı cümle olarak kabul eder.



*Bu işe başlıyorum;ama bugün bitiremem.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Bu Hafta En Çok Okunan 5 Konu

Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı

BEN KİMİM?

Ben bir Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeniyim. Bilgilerimi sizlerle paylaşmak ihtiyacı duydum. Çünkü bilgi paylaşılınca eksilmeyen en önemli ihtiyaçtır. Umarım memnun kalırsınız...