Ortaöğretim (Lise) Öğrencileri İçin MEB Onaylı Yüz Eser

Ortaöğretim (lise) öğrencileri için Milli Eğitim Bakanlığı tarafından önerilen 100 edebi eser:

Liselerde okuyan değerli öğrenci arkadaşlarımız için Milli Eğitim Bakanlığı'nın onayladığı yüz temel edebi eseri sizlerle paylaşıyoruz...

TÜRK EDEBİYATI
1	• M. Kemal Atatürk	-Nutuk
2	• Kutadgu Bilig’den Seçmeler
3	• Dede Korkut Hikayeleri
4	• Yunus Emre Divanı’ndan Seçmeler
5	• Mevlana	-Mesnevî’den Seçmeler
6	• Nasreddin Hoca Fıkralarından seçmeler
7	• Divan Şiirinden Seçmeler
8	• Halk Şiirinden Seçmeler
9	• Evliya Çelebi	-Seyahatnâmesi’nden Seçmeler
10	• Kerem ile Aslı
11	• Samipaşazade Sezai	-Sergüzeşt
12	• Halit Ziya Uşaklıgil	-Mai ve Siyah
13	• Hüseyin Rahmi Gürpınar	-Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç
14	• Ahmet Rasim	-Şehir Mektupları
15	• Ahmet Hikmet Müftüoğlu	-Çağlayanlar
16	• Ömer Seyfettin	-Hikâyelerden Seçmeler
17	• Mehmet Âkif Ersoy	-Safahat
18	• Ahmet Haşim	-Bize Göre
19	• Yahya Kemal Beyatlı	-Eğil Dağlar
20	• Yahya Kemal Beyatlı	-Kendi Gök Kubbemiz
21	• Abdulhak Şinasi Hisar	-Boğaziçi Mehtapları
22	• Ruşen Eşref Ünaydın	-Diyorlar ki
23	• Yakup Kadri Karaosmanoğlu	-Kiralık Konak
24	• Yakup Kadri Karaosmanoğlu	-Yaban
25	• Refik Halit Karay	-Memleket Hikâyeleri
26	• Refik Halit Karay	-Gurbet Hikayeleri
27	• Halide Edib Adıvar	-Sinekli Bakkal
28	• Halide Edib Adıvar	-Mor Salkımlı Ev
29	• Reşat Nuri Güntekin	-Anadolu Notları
30	• Reşat Nuri Güntekin	-Çalıkuşu
31	• Falih Rıfkı Atay	-Çankaya
32	• Falih Rıfkı Atay	-Zeytindağı
33	• Faruk Nafız Çamlıbel	-Han Duvarları
34	• Nazım Hikmet	-Memleketimden İnsan Manzaraları
35	• Şevket Süreyya Aydemir	-Suyu Arayan Adam
36	• Memduh Şevket Esendal	-Ayaşlı ile Kiracıları
37	• Peyami Safa	-Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
38	• Peyami Safa	-Fatih-Harbiye
39	• Nihad Sami Banarlı	-Türkçe’nin Sırları
40	• Ahmet Hamdi Tanpınar	-Beş Şehir
41	• Ahmet Hamdi Tanpınar	-Sahnenin Dışındakiler
42	• Samiha Ayverdi	-İbrahim Efendi Konağı
43	• Necip Fazıl Kısakürek	-Çile
44	• Sabahattin Ali	-Kuyucaklı Yusuf
45	• Ahmet Kutsi Tecer	-Şiirler
46	• Ahmet Muhip Dıranas	-Şiirler
47	• Âşık Veysel	-Dostlar Beni Hatırlasın
48	• Orhan Veli	-Bütün Şiirleri
49	• Cahit Sıtkı Tarancı	-Otuzbeş Yaş (Bütün Şirleri)
50	• Kemal Tahir	-Esir Şehrin İnsanları
51	• Orhan Kemal	-Eskicinin Oğulları
52	• Sait Faik Abasıyanık	-Kayıp Aranıyor
53	• Sait Faik Abasıyanık	-Hikâyelerinden Seçmeler
54	• Halikarnas Balıkçısı	-Aganta Burina Burinata
55	• Kemal Bilbaşar	-Cemo
56	• Samim Kocagöz	-Kalpaklılar
57	• Tarık Buğra	-Küçük Ağa
58	• Necati Cumalı	-Tütün Zamanı
59	• Rıfat Ilgaz	-Karartma Geceleri
60	• Orhan Hançerlioğlu	-7. Gün
61	• Fakir Baykurt	-Kaplumbağalar
62	• Faik Baysal	-Drina’da Son Gün
63	• Abbas Sayar	-Yılkı Atı
64	• Haldun Taner	-Hikâyelerinden Seçmeler
65	• Oğuz Atay	-Bir Bilim Adamının Romanı
66	• Aziz Nesin	-Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz
67	• Sabahattin Kudret Aksel	-Gazoz Ağacı
68	• Yusuf Atılgan	-Anayurt Oteli
69	• Cemil Meriç	-Bu Ülke
70	• Ord. Prof. Dr. Ali Fuat BAŞGİL	-Gençlerle Başbaşa
71	• Naki Tezel	-Türk Masalları
72	• Salâh Birsel	-Boğaziçi Şıngır Mıngır
73	• Bahattin Özkişi	-Sokakta
DÜNYA EDEBİYATI
74	• Beydeba	-Kelile veDimne
75	• Eflatun	-Devlet
76	• Eflatun	-Sokrates’in Savunması
77	• Sadi	-Gülistan
78	• Servantes	-Don Kişot
79	• Balzac	-Vadideki Zambak
80	• Viktor Hugo	-Sefiller
81	• Goethe	-Faust
82	• Daniel Daefo	-Robenson Cruzoe
83	• Dostoyevski	-Suç ve Ceza
84	• Gogol	-Ölü Canlar
85	• Turgenyev	-Babalar ve Oğullar
86	• Tolstoy	-Savaş ve Barış
87	• Gustav Flaubert	-Madam Bovary
88	• Charles Dickens	-İki Şehrin Hikâyesi
89	• Knut Hamsun	-Açlık
90	• Jack London	-Beyaz Diş
91	• Rabindranath Tagore	-Gora
92	• Ernest Hemingway	-Çanlar Kimin İçin Çalıyor
93	• William Faulkner	-Ses ve Öfke
94	• İvo Andriç	-Drina Köprüsü
95	• Paniat İstrati	-Akdeniz
96	• John Steinbeck	-Fareler ve İnsanlar
97	• M Selimoviç	-Derviş Ve Ölüm
98	• Cengiz Dağcı	-Onlar da İnsandı
99	• Cengiz Aytmatov	-Beyaz Gemi
100	• Cengiz Aytmatov	-Gün Olur Asra Bedel

Ortaöğretim (Lise) Öğrencileri İçin MEB Onaylı Yüz Eser

1980 Sonrası Şiir

1980 SONRASI TÜRK ŞİİRİ

İkinci Yeni sonrasında 1980 yılına kadar şiiri toplumcu bir bakışla kavrayan anlayış, 1980 darbesinden sonra yerini bilhassa, 1970’lerin toplumculuğu öne alan şiirine karşı duran 1980 sonrası şairlerine bırakmıştır. 

1980 sonrası şiirinin genel özellikleri şunlardır: 

1- 1980 sonrası şairleri; şiirde geleneksel birikimin önemini vurgulamışlar ve halk şiiri, divan şiiri, İkinci Yeni şiiri, Saf (Öz) Şiir gibi ayrımlara girmeden en eski örneklerden en yenilerine kadar Türk şiirinin şairlerini dikkatle okumayı savunmuşlardır. 

2- 1980 sonrası şairlerini birleştiren en önemli ilke, şairlerin Türk ve dünya şiirinin binlerce yıllık birikimine, “şiire saygı” penceresinden bakmalarıdır. 

3- Birbirinden farklı şiir ve dünya görüşlerine sahip olan şairler aynı dergilerde ürünlerini yayımlamışlar, birlikte dergiler çıkarmışlardır. 

4- 1980 sonrası şiiri için, ortak bir şiir anlayışından çok, grupların ve kişilerin ayrı ayrı şiir anlayışlarından söz edilebilir. 

5- Bireysel, toplumcu, imgeci, anlatımcı, modernist, gelenekçi diyebileceğimiz farklı anlayışlara uygun örnekler veren şairler bu dönemde ürünlerini yayımlamışlardır. 

6- Yazko Edebiyat, Şiiratı, Üç Çiçek, Sonbahar gibi dergiler bu dönemde etkilidir. 

7- İdelojiyi şiirde öncelikli bir unsur olarak görmemişlerdir. 

1980 Sonrası Şiir

8- İmgeler bakımından Türk kültür tarihinin konularına ve kavramlarına göndermeler yapılmıştır. 

9- Düzyazıya yaklaşan bir üslupla, anlatmaya olanak tanıyan temaları da işlemişlerdir. 

10- İmge anlayışlarında uzak çağrışımlara önem vermeleri bakımından İkinci Yeni ile yakınlıkları vardır.

1980 sonrası Türk şiirinin temsilcileri: Haydar Ergülen, Hüseyin Atlansoy, Sedat Umran, Küçük İskender, Lale Müldür, Seyhan Erözçelik…
 


1980 sonrası Türk şiiri, 1980 sonrası Türk şiirinde temalar, 1980 sonrası Türk şiirinin temsilcileri, 1980 sonrası Türk şiirinin zihniyeti, 1980 sonrası Türk şiirinin özellikleri,Türk edebiyatında şiirin yeri

Divan-ı Lügatit Türk

Divan-ı Lügatit Türk

İlk Türk-İslam eserlerinde olan Divan-ı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. Türk dilinin ilk sözlüğü kabul edilen bu eşsiz eserin 1072 yılında tamamlandığı tahmin edilmektedir. Bu durum eserin yazarı Kaşgarlı Mahmut'u da Türk dilinin ilk sözlükçüsü ve derlemecisi yapmıştır. Eser "Türk dilinin sözlüğü" anlamına gelmektedir.
Kaşgarlı Mahmut; bu eseri, Türkçenin en az Arapça kadar eski ve güzel bir dil olduğunu kanıtlamak; ayrıca ve bilhassa Araplara Türkçeyi öğretmek maksatlarıyla yazmıştır.

Divan-ı Lügatit Türk'ün Özellikleri:

 * Eser 11.yüzyılda yazılmıştır.
 * Türk dilinin ilk sözlüğü, antolojisi, ansiklopedisi ve dil bilgisi kitabıdır.
 * Araplara Türkçe öğretmek, Türkçe'nin yaygınlığını göstermek maksadı ile kaleme alınmıştır.
 * Kaşgarlı Mahmut, eseri oluşturabilmek için birçok Türk boyunu gezerek çeşitli derlemeler yapmıştır.

Divan-ı Lügatit Türk

 * Yazar, kelimeleri güzel örnekleyen atasözleri ve şiirler kullanmıştır. (Bu özelliği, kitabın kendinden sonraki Türk edebiyatı ve Türk edebiyatı çalışmaları için çok önemli bir kaynak olmasını sağlamıştır.)
 * Divanü Lugati't Türk'te 7500'den  fazla Türkçe sözcük bulunmaktadır.
 * Eserde dönemin özelliklerini yansıtan kelimeleri barındırır. 
 * Eserde o dönemki Türk boylarını göstern bir harita da mevcuttur. Ayrıca o döneme kadar Japonya'yı haritada gösteren ilk kişi yine eserin yazarı Kaşgarlı Mahmut'tur. (Japonya eserde "Cabarka" olarak adlandırılır.) Detaylı bilgi için tıklayınız...
 * Eser, Karahanlı (Çağatay) Türkçesi ile yazılmıştır.

Divan-ı Lügatit Türk'teki Türk boyları haritası

Dil ve Anlatım Uygulama Sınavı Örneği

Dil ve Anlatım Uygulama Sınavı Örneği

......... MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ 2016-2017 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI   ......  SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ 1. DÖNEM UYGULAMA SINAVI  SORULARIDIR

Öğrencinin adı/soyadı:                                                                   Nu:                  Sınıfı:

                                                    OKUMA ETKİNLİĞİ (25p)

                                                                                                                       

        Bu bölümde Türk Edebiyatının en ünlü hikayecilerinden Ömer Seyfettin'in "Forsa" adlı hikayesinden alınan bir bölüm verilecek. (Sınıf kalabalık olduğu için okuma etkinliği bu şekilde yapılacak.)

1-      Okuduğunuz bu metnin yazılış amacı ne olabilir? Neden?

2-      Bu parçanın yazılışında genel olarak dil hangi işlevde kullanılmıştır?

3-      Bu parçanın ana düşüncesi nedir?

4-      Hikayenin kahramanları kimlerdir?

YAZMA ETKİNLİĞİ (30p)

            Hikayenin sonunu tamamlayınız. (En az üç paragraf)

DİNLEME ETKİNLİĞİ (20p)

Bu bölümde eba.gov.tr'den aldığımız bir parçayı dinletiyoruz. Parçaya ulaşmak için buraya tıklayınız. 

1-      Dinlediğiniz bu parça ne ile ilgilidir?

2-      Bu parçanın ana düşüncesi nedir?

3-      Bu parçada tanıtılan eserin yazarı kimdir, hangi millettendir?

4-      Bu parçada tanıtılan eserin türü nedir?

         

Kutadgu Bilig

Kutadgu Bilig'in Önemi

İslami dönemde yazılmış ilk Türk - İslam eserlerimdem olan "Kutadgu Bilig", Karahanlılar döneminde (XI. yy) Türk edebiyatının en önemli yazarlarından Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınmıştır. 1070 yılında Kaşgar'da tamamlandığı düşünülen bu eşsiz eser, Karahanlıların hükümdarı Tabgaç Uluğ Buğra Karahan'a sunulmuştur. 
Alegorik bir eser olan "Kutadgu Bilig"te dört kahraman bulıunur. Bunlar:
Kün Toğdı (Gün doğdu): Hükümdardır. Adaleti ve kanunu sembolize eder.
Ay Toldı (Dolunay): Vezirdir. Mutluluğu ve saadeti sembolize eder.
Ögdülmiş (Övülmüş): Vezirin oğludur. Aklı ve ilmi (bilgiyi)  sembolize eder.
Odgurmış (Uyanmış): Vezirin akrabasıdır. Kanaati ve akıbeti (yaşamın sonunu) sembolize eder.

Kutadgu Bilig önemi

 "Kutadgu Bilig"in Anlamı:

"Kutadgu Bilig" her iki dünyada insanlara mutluluk veren bilgi anlamına gelir.

"Kutadgu Bilig"in Özellikleri:

 * Divan edebiyatı nazım şekillerinden Mesnevi nazım şekli ile yazılmıştır. 
 * Ancak yer yer dörtlüklere rastlemek da mümkündür.
 * Türk edebiyatındaki ilk mesnevidir.
 * Eserin nazım birimi beyittir, ölçüsü aruz ölçüsüdür. (aruz vezni) Türk edebiyatında aruz ölçüsünün kullanıldığı ilk eser olarak kabul edilir.
 * Eserde yer yer aruz hataları bulunmaktadır.
 * Hakaniye (Çağatay) Türkçesi ile yazılmıştır.
 * Eserde kullanılan alfabe Uygur alfabesidir.
 * Eser 6645 beyitten oluşmaktadır.
 * Alegorik bir eserdir.
 * Bir yönü ile nasihatname, bir yönü ile de siyasetname örneğidir. Her iki türde de Türk edebiyatının ilk örneği olarak kabul edilir.
 * İslamiyet'in Türkler tarafından kabul edilmesinden sonraki bilinen ilk yazılı eserdir.

"Kutadgu Bilig"in Nüshaları:

Türk edebiyatının hatta dünya edebiyatının bu eşsiz eserinin, bugün için,  üç nüshası elimizdedir:
 1- Herat Nüshası:
 2- Fergana Nüshası:
 3- Mısır Nüshası:

Türk Dili ve Edebiyatı Uygulama Sınavı Ölçeği ve Yönergesi

Türk Dili ve Edebiyatı, Dil ve Anlatım Uygulama Sınavı Ölçeği ve Yönergesi

Dil ve Anlatım ile Türk Dili ve Edebiyatı derslerinde yapılacak uygulama sınavı “dinleme, konuşma, okuma ve yazma” becerilerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Dil ve anlatım dersi uygulama sınavı ölçeği ve yönergesi aşağıdaki gibidir:

1.Dinleme

Ölçütler	Puanlama	1	2	3	4	5
Dinlediği metnin temasını belirler.
Metinde geçen yer,zaman,kişi unsurlarını açıklar.
Metni  yorumlar ve kısaca özetler.
Metnin türünü belirler.
Metnin vermiş olduğu  mesajı belirler.

2.Konuşma

Ölçütler	Puanlama	1	2	3	4	5
İstanbul Türkçesi konuşma,ağız özelliklerini resmi konuşmada terk etme.
Telaffuz ve vurgulamalara uyma.
Aynı ses tonunda konuşmama, ses tonunu ayarlayabilme.
Jest ve mimiklerden faydalanma.
Konuşmasını güncel örneklerle,alıntılarla  ve etkileyici örneklerle süsleyebilme. (Konuya Hakimiyet)

 

Türk Dili ve Edebiyatı Uygulama Sınavı Ölçeği ve Yönergesi

3.Okuma

Ölçütler	Puanlama	1	2	3	4	5
Okuma akıcılığı ve Hızı
Telaffuz (Diksiyon)
Vurgu ve Tonlama
Anlaşılırlık
Duraklama

4.Yazma

Ölçütler	Puanlama	1	2	3	4	5
Konu dışına çıkmama,metni sınırlayabilme.
Kâğıt düzeni
Yazı planı( giriş, gelişme, sonuç)
Yazım kurallarına uyma
Noktalama işaretlerine uyma

Türk dili ve edebiyatı ile dil ve anlatım  uygulama sınavı soru puan ve süre dağılımları şu şekilde:

Dil ve Anlatım Dersi Uygulama Sınavı

Dil ve Anlatım Dersi Uygulama Sınavı

Milli Eğitim Bakanlığı,  Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde 28 Ekim 2016 tarihinde önemli bazı değişiklikler yaptı. Bu değişiklikler, özellikle, liselerde derslere giren Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerini yakından ilgilendirmektedir. Zira bu yeni yönetmelikte değişen bir maddeyle “Türk Dili ve Edebiyatı" ile "Dil ve Anlatım” derslerinde yazılı sınavlara ek olarak bir de uygulama sınavı getirildi. Ortaöğretim Kurumlar Yönetmeliği 16. maddeye eklenen değişiklik şu şekilde:

“h) Dil ve anlatım ile yabancı dil derslerinin sınavları dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçmek için yazılı ve uygulamalı olarak yapılır.”

Dil ve Anlatım Dersi Uygulama Sınavı

 Dil ve Anlatım Dersi Uygulama Sınavı

Bu değişiklik sonrası Dil ve Anlatım dersi uygulama sınavı ile ilgili olarak Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenleri kafa karışıklığı yaşarken Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü okullara resmi bir yazı gönderdi ve bu konuya açıklık getirdi. Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün Dil ve Anlatım dersi uygulama sınavıyla ilgili açıklaması şöyle:

“İlgi (b) Kurul Kararlan gereği, ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan “Dil ve Anlatım” dersi ile “Türk Edebiyatı ” dersi birleştirilerek “Türk Dili ve Edebiyatı ” dersi olarak 2016-2017 eğitim ve öğretim yılından itibaren 9 uncu sınıflardan başlamak üzere kademeli olarak okutulmaya başlanmıştır.

Bu nedenle, ilgi (a) Yönetmeliğin değişik 45/1 -(h) maddesinin “Dil ve Anlatım” ile ilgi (b) Kurul Kararlarıyla uygulamaya konulan “Türk Dili ve Edebiyatı” dersini kapsayacağından bu ders için de yazılı ve uygulamalı olmak üzere en az iki sınav yapılması esastır.

Aynca, aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde geçen ”… en az iki yazılı sınav…” ifadesinden, programın özelliğine göre yazılı ve uygulamalı dersler için yazılı ve uygulamalı olmak üzere en az iki sınavın yapılması gerektiği anlaşılmalıdır.

Sınavların nasıl yapılacağı ve öğrenci başarısının nasıl ölçüleceğine ilişkin hususlar ise “Zümre öğretmenler Kurulu “nda belirlenerek karar altına alınacaktır.”

Koşma Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Koşma Nedir?

Koşma Nazım Şeklinin Özellikleri Nelerdir?

Koşma, halk şiirinin en çok kullanılan nazım şeklidir. Halk şiirinin bir nazım şekli olan koşmanın, divan edebiyatuında gazele karşılık geldiği söylenebilir.

Koşma Nazım Şeklinin Özellikleri Nelerdir?

* Aşk, ayrılık, gurbet, vb. temalar işlenir.
* Koşmalar hece ölçüsüyle oluşturulur. Genellikle 7'li, 8'li ve 11'li hece ölçüsü kullanılır.
* Dörtlükler halinde oluşturulur. Dörtlük sayısı 3 ila 6 arasındadır.
* Uyak (kafiye) düzeni xaxa, bbba, ccca veya abab, cccb, dddb şeklindedir.
* Koşmaların son dörtlüğünda şairin mahlası (takma adı) bulunur.
* Koşmalar konularına göre dörde ayrılır:
   - Güzelleme: Sevgi, aşk gibi konuların işlendiği koşmalardır.
   - Koçaklama: Kahramanlık, savaş gibi konular işlenir.
   - Ağıt: Ölen kimselerin ardından söylenen koşmalardır. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında sagu, divan edebiyatında mersiyenin karşılığıdır.
   - Taşlama: Divan edebiyatında hiciv, günümüz edebiyatında ise eleştirinin karşılığıdır. Toplumun veya insanların aksayan yönlerini eleştirerek veren koşmalardır.