DİLİN İŞLEVLERİ NELERDİR?

9.sınıf dil ve anlatım, 9.sınıf edebiyat, ALICIYI HAREKETE GEÇİRME, DİL ÖTESİ, DİLİN İŞLEVİ NELERDİR, GÖNDERGESEL, HEYECANA BAĞLI, KANALI KONTROL, ŞİİRSEL İŞLEV 

1.GÖNDERGESEL İŞLEV:
Dilin bilgi verme işlevidir.
Bir başka ifade ile bilgiyi olduğu gibi aktarma işlevidir. Burada amaç, gönderge konusunda doğru, nesnel (kişiden kişiye değişmeyen), gözlemlenebilir bilgi vermektir. Bu işlev daha çok kullanma kılavuzlarında, nesnel anlatılarda, bilimsel bildirilerde, özetlerde karşımıza çıkar.
 

2.HEYECANA BAĞLI İŞLEV:


Bir ileti, göndericinin iletinin konusu karşısındaki duygu ve heyecanlarını dile getirme amacıyla oluşturulmuşsa dil heyecana bağlı işlevde kullanılmıştır.
Gönderici iletiyi heyecan ve duygularını dile getirmek amacıyla oluşturmuşsa dil "Heyecan" işlevinde kullanılmıştır.

Bu işlev, göndericinin kendi iletisine karşı tutum ve davranışını belirtir. Bu işlevde çoğunlukla duygular,  dile getirilir. Dilin göndergesel işlevinde nesnellik, heyecana bağlı işlevinde öznellik (kişiden kişiye değişebilen)  hâkimdir. Özel mektuplarda, öznel betimlemeler ve anlatılarda, lirik şiirlerde, eleştiri yazılarında dilin heyecana bağlı işlevinden sıkça yararlanılır.

3.ALICIYI HAREKETE GEÇİRME İŞLEVİ:


Bu işlevde ileti alıcıyı harekete geçirmek üzere düzenlenmiştir. İletinin bir çeşit çağrı işlevi gördüğü bu işlevde maksat, alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Propaganda amaçlı siyasi söylevler, reklâm metinleri, genelgeler, el ilanları genellikle dilin bu işleviyle oluşturulur. Daha çok emir kipi ile çekimlenmiş cümlelerde görülür.


 
dilin islevleri
dilin işlevleri


4.KANALI KONTROL İŞLEVİ:


Bir ileti, kanalın iletiyi iletmeye uygun olup olmadığını öğrenmek amacıyla düzenlenmişse dil, kanalı kontrol işlevinde kullanılmıştır. Gönderici ile alıcı arasında iletişimin kurulmasını, sürdürülmesini ya da kesilmesini sağlayan bu işlevde iletinin içeriğinden çok iletişimin devam ettirilmesi durumu ağır basar. Törenlerde, uzun söylevlerde, aile yakınları ya da sevgililer arasındaki konuşmalarda; dilin kanalı kontrol işlevini yansıtan iletiler kullanılabilir.


5.DİL ÖTESİ(ÜST DİL)İŞLEVİ:


Bir ileti dille ilgili bilgi vermek üzere düzenlenmişse o iletide dil, dil ötesi işlevde kullanılmıştır. Dilin dil ötesi işlevinde iletiler, dili açıklamak, dille ilgili bilgi vermek için düzenlenir. Daha çok bilimsel metinlerde ve öğretme amaçlı konuşmalarda karşımıza çıkan dil ötesi işleve, günlük yaşamda da sıkça başvurulur.


6.ŞİİRSEL(SANATSAL)İŞLEV:


Bir iletinin iletisi kendisinde ise dil şiirsel işlevde kullanılmıştır. Dil bu işlevde kullanıldığında iletinin iletmek istediği husus, iletinin kendisindedir. Bu durumda ileti, kendi dışında herhangi bir şeyi ifade etmez, yansıtmaz. Obje iletinin kendisidir.
Şiirsel metinler, kendinden başka bir şeyi ifade etmeye ihtiyaç duymaz. Dilin şiirsel işleviyle kullanıldığı metinlerde gönderici alıcıda hissettirmek istediği etkileri uyandırmak için, dili istediği gibi kullanır, yani kendi özgün üslubunu oluşturmak için bir anlamda dili yeniden yaratır. Edebi sanatlardan, karşılaştırmalardan, çağrışım gücü yüksek sözcüklerden yararlanarak imgeler oluşturur, kelimelerileri daha çok yan ve mecaz anlamlarda kullanır. Edebi metinlerde dil şiirsel işlevde kullanılır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder